Busnes - yr hanfodion

Dyn yn gweithio wrth ddesg

Dod o hyd i'r lleoliad cywir ar gyfer dy fusnes

Bydd y lleoliad a'r adeiladau rwyt ti’n eu dewis yn dibynnu ar yr hyn yr wyt yn ei wneud. Os nad wyt ti angen eiddo penodol fel siop, caffi neu weithdy, efallai y byddi di eisiau gweithio o gartref, o leiaf yn y dyddiau cynnar. Bydd hyn yn arbed arian ac os wyt ti ond am ddefnyddio ystafell sbâr fel swyddfa, ni fyddi angen caniatâd cynllunio. Gelli hefyd wneud iawn am y costau o weithio o gartref yn erbyn elw wrth gyfrifo treth incwm.

Anfantais fawr yw y bydd rhaid i ti fod yn ddisgybledig iawn o ran dy gydbwysedd gwaith/bywyd a pheidio â gadael i waith gymryd drosodd yn y cartref. Anfantais bosibl arall yw, os bydd cleientiaid yn debygol o ddod atat, nid yw'n edrych yn broffesiynol iawn cynnal cyfarfodydd busnes yn dy ystafell fyw. Mae yna ddewisiadau eraill fodd bynnag, ac efallai y byddai'n well cynnal rhai cyfarfodydd mewn siop goffi neu gaffi lleol.

Os byddi angen eiddo tu allan i’r cartref, mae'n bwysig cael yr eiddo cywir yn y lleoliad cywir. Os wyt ti’n manwerthu neu’n rhedeg caffi, bwyty neu far, byddi angen bod mewn lle prysur gyda digon yn digwydd, fel stryd fawr neu ganolfan siopa.

Gall lleoliad fod yr un mor bwysig ar gyfer swyddfa. Mae angen i ti feddwl am barcio ceir, hygyrchedd a pha mor agos wyt ti at wasanaethau fel dy fanc.  Os wyt angen lle bach, gall gweithio mewn swyddfa gymunedol, cynllun agored gyda llawer o bobl eraill o dy gwmpas fod yn ateb defnyddiol iawn. Byddi’n cael y wefr o amgylchedd swyddfa a gall pobl sgwrsio a rhannu syniadau. Os mai gweithdy neu uned ddiwydiannol fach sydd gen ti mewn golwg, byddi angen rhywle diogel a gyda mynediad da ar gyfer danfon nwyddau.

Gelli rentu, prynu neu brydlesu eiddo am gyfnod penodol. Bydd angen i ti bennu’r taliad misol uchaf y gelli ei fforddio, a chadw ato, a siarad gyda dy gyfrifydd am gyngor ar y dewis gorau. I gael gwybod beth sydd ar gael, siarada â gwerthwyr tai sy'n arbenigo mewn eiddo masnachol neu cysyllta â dy awdurdod lleol i weld pa safleoedd maent yn berchen arnynt ac yn eu rhentu allan. Gall dy Siambr Fasnach leol hefyd fod yn gyswllt defnyddiol ar gyfer dod o hyd eiddo. Darllena'r canllaw ar wefan Busnes Cymru ar  ddewis yr eiddo cywir ar gyfer dy fusnes (gwefan Busnes Cymru).

Gofynion cyfreithiol - Treth ac ati


Os wyt ti’n dda gyda ffigyrau, ni ddylai treth a TAW fod yn ormod o broblem.  Fel person hunangyflogedig, ni fyddi bellach yn cael dy dreth wedi’i thynnu drwy TWE (Talu Wrth Ennill). Yn awr, ti fydd yn gyfrifol am dy faterion treth.

Bydd Cyllid y Wlad yn anfon y ffurflen dreth Hunanasesu safonol i ti ei llenwi. Unwaith bydd wedi’i chyflwyno byddi’n derbyn dy fil treth. Bydd rhaid i ti wneud dau daliad y flwyddyn - un ar ddiwedd mis Ionawr ac un ar ddiwedd mis Gorffennaf. Gwna’n si?r dy fod yn rhoi arian o'r neilltu fel dy fod yn gallu talu’r bil pan fo’n cyrraedd ar stepen dy ddrws ddwywaith y flwyddyn.

Mae TAW yn dreth a godir ar gynhyrchion a gwasanaethau penodol. Caiff y trothwy lle mae'n rhaid i fusnes gofrestru ar gyfer TAW ei osod bob blwyddyn yng Nghyllideb y Llywodraeth. Os yw dy drosiant yn uwch na'r trothwy, mae'n rhaid i ti gofrestru gyda Cyllid a Thollau EM. Rwyt yn casglu TAW ar nwyddau a gwasanaethau rwyt ti’n eu gwerthu ac yn didynnu'r TAW ar nwyddau a gwasanaethau rwyt ti’n eu prynu. Byddi wedyn naill ai’n talu neu hawlio’r gwahaniaeth yn ôl oddi wrth Cyllid a Thollau EM. Gelli alw gwasanaeth cynghori cenedlaethol Cyllid a Thollau EM ar: 0845 010 9000.

Os nad wyt ti’n dda gyda ffigyrau neu byddai'n well gen ti neilltuo dy holl amser i'r busnes ei hun, gelli gyflogi ceidwad-cyfrifon neu gyfrifydd neu'r ddau. Bydd ceidwad cyfrifon yn cadw dy lyfrau wedi’u diweddaru, bydd cyfrifydd yn paratoi dy gyfrifon blynyddol at ddibenion treth ac, unwaith y byddi wedi llofnodi dy ffurflen dreth, yn ei chyflwyno i Gyllid y Wlad ar dy ran. Ond paid â defnyddio ceidwad cyfrifon neu gyfrifydd fel esgus i beidio â chadw gafael tynn ar yr hyn sy'n mynd ymlaen yn y busnes. Maen nhw yno i dy helpu di - ond ti sydd wrth y llyw. Mae dy wasanaeth cefnogi busnes lleol yn darparu cyrsiau ar sut i ddysgu ‘r camau ariannol - felly manteisia arnynt.  Darllena mwy o erthyglau ar wefan Busnes Cymru ar Dreth a TAW (gwefan Busnes Cymru).