Pam y byddai Ruth yn fentor effeithiol

  • Mae Ruth wedi bod yn dysgu gwyddoniaeth mewn ysgol uwchradd ac mae ei chefndir academaidd wedi canolbwyntio ar asesu effaith amgylcheddol. Ers 15 mlynedd bellach, mae hi wedi bod yn sefydlu ac yn rheoli 20 hectar o goetir cynaliadwy, cynhyrchiol ar fferm Bron Haul gyda’i phartner.
  • Ar fferm Bron Haul, mae gweithgareddau coetir rheolaidd i drawsnewid planhigfa ifanc yn goetir gorchudd parhaus wedi’u hanelu at gynhyrchu pren o ansawdd. Er mai cenedlaethau’r dyfodol fydd yn cael y budd mwyaf o’r pren, mae’r coetir eisoes yn chwarae rhan yn yr economi goed leol, ac yn rhoi’r fferm mewn sefyllfa sy’n gwella bioamrywiaeth, ansawdd a rheolaeth dŵr ac yn adeiladu priddoedd iach. Mae’r coetir hefyd yn darparu cysgod ar gyfer y fuches sugno fechan sy’n pori ar y fferm. 
  • Mae ei phrofiad yn cynnwys plannu a sefydlu coetir llydanddail cymysg ar laswelltir, tir rhedyn a thir eithin. Mae ei gwaith yn cynnwys rheoli plâu (gan gynnwys gwiwerod llwyd a hyddod brith), teneuo, tocio ffurfiannol a lefel uchel, torri prysgwydd ac echdynnu coed. 
  • Bu arferion rheoli cynnar ar fferm Bron Haul yn cynhyrchu deunydd isel ei werth a ddefnyddiwyd fel coed tân a golosg. Gan fod y deng mlynedd gyntaf o waith coedwigaeth wedi gwella ansawdd y coesynnau, mae’r trydydd cylch teneuo erbyn hyn yn cynhyrchu deunyddiau ffensio castan melys a llarwydd a gatiau llarwydd sy’n ateb holl ofynion y fferm. Maent hefyd wedi dechrau cyflenwi i’w cymdogion.
  • Yn 2020, fe wnaethon nhw greu planciau o 3 tunnell o’r coed ynn a’r coed ceirios gwyllt a dorrwyd er mwyn teneuo’r coetir, gan roi profiad iddynt o sychu a graddio byrddau coed caled. Maent wedi sefydlu gwefan yn ddiweddar ac yn defnyddio cyfryngau cymdeithasol i helpu i ddatblygu marchnad ar gyfer eu cynhyrchion.
  • Mae Ruth yn credu bod ei phrofiad ymarferol o reoli ei choetir ei hun a gweld sut mae’n ymateb i ddulliau rheoli’n golygu ei bod yn deall y rhwystrau a’r hyn sydd i’w ennill o ganlyniad i waith caled. Mae hi hefyd yn deall sut mae grantiau coetir yn rhan o gynlluniau cymorth amaethyddol, a’r rhwystrau hanesyddol sy’n atal ffermwyr rhag cymryd mwy o ddiddordeb yn eu coetiroedd. Mae hi’n awyddus i drosglwyddo ei phrofiad a helpu ffermwyr symud tuag at ddulliau newydd a fydd yn gweld y sector amaeth yn cyfrannu’n gadarnhaol i heriau’r argyfwng hinsoddol a cholli bioamrywiaeth. Mae hi'n credu bod ei chefndir mewn addysgu wedi ei gwneud hi'n wrandäwr da a byddai'n croesawu'r cyfle i rannu gwybodaeth mewn ffordd adeiladol. 

Busnes fferm presennol 

  • Yn berchen ar fferm 26 hectar (ha)
  • Maen nhw wedi plannu coed llydanddail cymysg yn bennaf ar 20ha, ynghyd â rhywfaint o goed llarwydd
  • Mae 16ha o'r coetir yn agosáu at 25 oed; plannwyd 4ha yn 2014
  • Mae 6ha o’r tir yn ardal bori ar gyfer buches sugno fechan o wartheg stôr
  • Glastir Uwch gyda phresgripsiynau ar gyfer rheoli caeau gwair, glaswelltir heb lawer o fewnbynnau a chynnal a chadw gwrychoedd. 

Cymwysterau/cyflawniadau/profiad 

  • 2008 - presennol: Ffermwr a choedwigwr hunangyflogedig 
  • 2005-2006: MSc Asesu Effaith Amgylcheddol, Prifysgol Aberystwyth
  • 2007-2008: Ecolegydd Monitro ACA, Cyngor Cefn Gwlad Cymru
  • 2015: Medal Aur am Goetir Bach, y Gymdeithas Goedwigaeth Frenhinol
  • 2015: Medal Arian am Greu Coetir, y Gymdeithas Goedwigaeth Frenhinol
  • 2019: Medal Arian Milford am y Goeden Lydanddail orau, Sioe Amaethyddol Frenhinol Cymru
  • Aelod o'r Gymdeithas Goedwigaeth Frenhinol, Woodland Heritage a'r Natural Friendly Farming Network

Awgrymiadau ar gyfer llwyddiant busnes 

1) Arbedwch arian trwy adeiladu economi gylchol. Manteisiwch i'r eithaf ar eich adnodd coetir i ddarparu ffensys a chynhyrchion pren eraill i'ch fferm.  Efallai y cewch eich synnu o’r ochr orau pa mor dda mae eich sgiliau a’ch offer yn gweddu i goetir!

2) Y DU yw mewnforiwr pren ail fwyaf y byd. Gallai rheoli 75% o goetir fferm Cymru gynhyrchu 140,000 tunnell o goed a chynhyrchu dros £1.25 miliwn (Cymdeithas Goedwigaeth Frenhinol, 2019). Bydd sicrhau bod mwy o’n coetiroedd yn cael eu rheoli’n creu adnodd o ansawdd uchel i genedlaethau’r dyfodol ac yn helpu i adeiladu Cymru fwy ffyniannus a chyfrifol yn fyd-eang. Mae marchnad yno’n aros amdanon ni!

3) Paratowch eich fferm ar gyfer y dyfodol. Bydd y newidiadau i’n systemau cymorth gan y llywodraeth yn rhoi ystyriaeth i’r gwasanaethau amgylcheddol y gall ein tir eu darparu. Bydd y newidiadau hyn yn ein caniatau i gydbwyso ein blaenoriaethau ac yn ein galluogi i adeilau tirweddau sy’n fwy gwydn ar gyfer yr hinsawdd, lle bydd lles meddyliol ein cymunedau’n cael eu cyfoethogi gan ecosystemau bywiog.