Welsh Government

I gael cymorth neu gyngor busnes

Cysylltwch â ni ar 08456 000 813

Cadwyn gyflenwi Grawn Hynafol Organig

Mae galw cynyddol gan bobwyr crefft, a gwerthwyr mwy masnachol, am rywogaethau hynafol o rawn sy’n dod yn gynyddol boblogaidd ymhlith defnyddwyr. Bu adroddiadau y gall y rhywogaethau yma fod â lefel uwch o rai fitaminau na’r gwenith sy’n cael ei dyfu fel arfer i wneud bara yn y Deyrnas Unedig.

Er bod y galw am y rhywogaethau hynafol yma wedi cynyddu, gall fod yn anodd eu cynhyrchu mewn modd sy’n hyfyw yn economaidd, o ystyried mai bychan yw eu cynnyrch. Nid oes ond ychydig i ddim gwybodaeth agronomegol am y mathau o rawn hynafol, a bydd y gallu i gynnal ymchwil i effeithiau gwahanol gyfraddau o hadau a’u hau dan gnydau eraill ar ffermydd yn rhoi cyfle i’r grŵp o ffermwyr i gael gwell dealltwriaeth o agronomeg ac economeg tyfu’r cnydau. Mae Fferm Caerhys, Caerfai a Lower Harglodd yn Sir Benfro a gyda’i gilydd maent yn cynnig cymysgedd ragorol o brofiad a chymhelliant i ddatblygu eu diddordeb i yrru’r farchnad am rawn hynafol yn y rhan hon o Orllewin Cymru yn ei blaen.

Bydd plotiau o ddim mwy na 0.3ha yn cael eu rhoi ar gaeau sy’n cael eu rheoli yn organig ar bob un o’r tair fferm gan sicrhau eu bod yn unffurf o ran dyfnder y pridd, ffrwythlondeb, draeniad a thopograffeg. Bydd lefelau ffrwythlondeb y pridd gan gynnwys pH, cynnwys organig, nitrogen, ffosfforws, potasiwm a magnesiwm y pridd yn cael eu hasesu cyn eu hau.

Bydd 4 math gwahanol o rawn hynafol yn cael eu hau yn y plotiau.  Bydd y ddau fath fydd yn cael eu hau yn yr hydref yn cynnwys Hen Gymro a chymysgedd o hadau gwenith hynafol. Y ddau fath fydd yn cael eu hau yn y gwanwyn fydd Emmer a Spelt. Byddant yn cael eu tyfu ar 3 cyfradd hadu wahanol (isel, canolig ac uchel) gan hau cyfran dan gnwd ffacbys ac un arall heb gnwd arall. Bydd y plotiau yn cael eu rheoli yn ôl arferion y fferm e.e. og i reoli chwyn cyn hau dan gnwd arall.

Bydd data ar ôl iddynt ymsefydlu yn cael ei gasglu am gyfrif y planhigion, afiechyd y dail, afiechyd gwaelod y coesyn, uchder y cnwd, clwy tywysennau, ymsefydlu, cynnyrch y cynhaeaf a’i ansawdd, ac ansawdd wrth goginio.