Welsh Government

I gael cymorth neu gyngor busnes

Cysylltwch â ni ar 08456 000 813

Gwarchod a hyrwyddo bridiau gwartheg prin

Mae grŵp ffermwyr a sefydlwyd i ddiogelu a hyrwyddo bridiau gwartheg prin Cymru bellach yn ffynnu diolch i gefnogaeth gan Agrisgôp.

Sefydlwyd Cymdeithas Gwartheg Hynafol Cymru dros 30 mlynedd yn ôl i ddiogelu a hybu stoc Cymru o wartheg lliw cynhenid, oedd yn prysur edwino.

Mae’r brîd a elwir hefyd yn Wartheg Lliw Cymru – sy’n cynnwys gwartheg gwynion, cenglog, glas, llinell ar eu cefnau, myglyd/llygodlyd, a chochion – wedi bod yn nodwedd o dirwedd Cymru ers cyn cyfnod y Normaniaid, a chyfeirir atynt mewn llenyddiaeth Gymraeg gynnar.

Erbyn hyn mae iddynt fywyd newydd fel rhan o grwˆ p Agrisgôp, a gyda chefnogaeth yr arweinydd hyfforddedig, Mike Lewis, mae’r Gymdeithas yn ffynnu. Dros y ddwy flynedd ddiwethaf, mae aelodau’r grŵp wedi cymryd rhan mewn amrywiaeth o fentrau rhagweithiol sy’n helpu i ddiogelu’r brîd a chodi ei broffil fel cynnyrch o safon.

Mae’r cyfarfodydd cyson a hwyluswyd gan Mike wedi arwain at gadw cofnodion ehangach a gwell gweithgareddau marchnata a hyrwyddo. Mae’r rhain i gyd wedi helpu i adfywio’r Gymdeithas a denu sylw at y brîd yn ogystal ag annog aelodau newydd i ymuno â’r Gymdeithas.

Crëwyd gwefan newydd www.ancientcattleofwales.org sy’n cynnwys ystod o ddeunydd e-farchnata a hyrwyddo gan alluogi’r Gymdeithas i gyrraedd cynulleidfaoedd a marchnadoedd newydd.

Hyrwyddwyd arwerthiannau’r Gymdeithas ac fe welwyd stoc yn cael eu gwerthu yn Nhregaron a Dolgellau, mae cofnodion llinellau gwaed a bridio electroneg yn cael eu datblygu ac mae ymgyrch wedi gweld lliwiau’r brîd yn cael eu hehangu ar system gofnodi BCMS.

Yn ystod 2013 cyrhaeddodd y Gymdeithas garreg filltir bwysig wrth gael ei chydnabod yn swyddogol ar gofrestr y bridiau gwartheg cydnabyddedig gan y Pwyllgor Adnoddau Genetig Anifeiliaid Fferm (FAnGR).

Yn ystod Gŵyl Wanwyn Sioe Frenhinol Cymru 2013 llwyddodd y brîd i ddod i’r brig yn y cylch ac fe lansiodd y Gymdeithas ei stondin newydd a’i deunyddiau cyhoeddusrwydd.

Ar ôl creu’r wefan a’r gweithgareddau hyrwyddo, mae’r Gymdeithas wedi gweld cynnydd yn y gwerthiannau gwartheg a’r aelodaeth, gyda diddordeb mawr yn y brîd o bob rhan o’r Deyrnas Unedig a thramor.

Dywedodd Gareth Ioan, Swyddog Cyhoeddusrwydd y Gymdeithas, “Rydym yn grŵp bychan ond ymroddedig o gefnogwyr brwd sydd wedi ymrwymo i sicrhau bod y brîd hynafol hwn sy’n rhan o etifeddiaeth amaethyddol a diwylliannol Cymru yn goroesi.”