Welsh Government

Prosiect Porfa Cymru

Eich cynorthwyo chi i gael y gorau o un o’r adnoddau pwysicaf ar y fferm – eich glaswellt

Rydym wedi dewis ffermydd traws-sector ar draws Cymru fydd yn mesur a monitro cyfraddau twf eu glaswellt yn wythnosol fel rhan o Brosiect Porfa Cymru newydd Cyswllt Ffermio.

Bydd pob fferm yn defnyddio mesurydd plât i gasglu mesuriadau a byddant hefyd yn casglu samplau misol er mwyn dadansoddi ansawdd. Bydd y canlyniadau’n cael eu rhannu gyda chi ar y tudalennau gwe yma.

Bydd y ffermydd i gyd yn mesur tyfiant a chyfaint y Deunydd Sych (DM) sydd ar gael. Rydym wedi gofyn i bob un adnabod a chymharu gwahanol ddulliau o reoli glaswellt – ond mae’r nod yn gyffredin, sef i ganfod y system fydd yn gweddu orau i ofynion cyflenwad a galw da byw. Bydd pob fferm hefyd yn mynd i’r afael â’r defnydd a wneir o ddwysfwyd o ansawdd uchel.

Bydd y prosiect hwn yn eich galluogi i gael yr wybodaeth ddiweddaraf ynglŷn â chynnydd o bob safle trwy glicio ar fap a data Prosiect Porfa Cymru.

Byddem yn eich annog i edrych ar y map yn rheolaidd, er mwyn gweld pa strategaethau pori a pha opsiynau sy’n gweithio orau, ac yna i ystyried a fyddai ambell un o’r strategaethau hyn yn gallu bod yn fanteisiol pe byddech yn eu gweithredu o fewn eich busnes chi.

Mae’r mesur ar gyfer 2016 bellach wedi dod i ben a bydd ffermwyr sy’n cymryd rhan yn y prosiect yn dechrau mesur glaswellt o ddifrif unwaith eto yn y gwanwyn. Ni fydd unrhyw ddata newydd yn cael ei ychwanegu at y wefan nes fis Chwefror nesaf. Allwch ddod o hyd i gyfraddau tŵf glaswellt 2016 yn Adroddiad prosiect porfa Cymru. 


Pam bod glaswellt mor bwysig

Mae glaswellt yn gnwd hanfodol wrth gynhyrchu da byw. Yn anffodus, mae’n ffaith nad yw oddeutu hanner y glaswellt a dyfir yng Nghymru’n cael ei ddefnyddio mewn modd effeithlon.

Glaswellt i’w bori yw’r bwyd rhataf a mwyaf effeithlon a geir ar y fferm.

Os ydych yn ei reoli’n dda:

  • gellir lleihau mewnbynnau
  • gellir lleihau costau cynhyrchu
  • bydd yr elw’n cynyddu

Mae mesur a monitro tyfiant glaswellt yn dda ar gyfer busnes. Bydd yn eich galluogi i:

  • gael y cynhyrchiant gorau o laswellt sy’n cael ei bori
  • sicrhau bod gan dda byw fynediad at y glaswellt sydd fwyaf blasus ac o’r gwerth uchaf posib
  • gyflawni deunydd gweddilliol o 1500kg DM/Ha a fydd yn eich cynorthwyo i gynnal ail dyfiant da ac ansawdd uchel yn y rownd nesaf o bori, a fydd yn ei dro yn cynnig potensial i dyfu mwy o dunelli o ddeunydd sych i bob hectar
  • gyllidebu ar gyfer costau cynyddu tyfiant eich glaswellt
  • fonitro lefelau cyflenwad a galw, sydd â photensial i leihau eich costau sefydlog ac amrywiol – hanfodol ar adegau lle bo prisiau’n gyfnewidiol

Fel arfer, disgwylir i system stocio sefydlog ddefnyddio hyd at 50%, gyda phori padogau ynghyd â rheolaeth gwndwn da yn cynyddu’r defnydd i oddeutu 80%.

Dangosodd y Prosiect Gwerth Glaswellt a gynhaliwyd gan Coleg Sir Gâr ar fferm Gelli Aur rhwng 2011 a 2013 bod:

  • tunnell o ddeunydd sych yn costio oddeutu £97/tunnell

Mae hyn yn cefnogi canfyddiadau’r Bwrdd Datblygu Amaethyddiaeth a Garddwriaeth (AHDB) a ddangosodd bod:

  • y gost ynghlwm â defnyddio 40% o’r glaswellt o oddeutu £88/tunnell
  • y  byddai defnyddio 80% o’r glaswellt yn costio oddeutu £45/tunnell

(Cofiwch fod y ffigyrau uchod yn dibynnu ar ffactorau amrywiol megis math o bridd, isadeiledd pori, cymysgedd gwndwn, glawiad ac ati).

Yr hyn mae’n ei olygu i ffermwyr yw bod gwell rheolaeth glaswellt a chynyddu’r defnydd a wneir ohono ar y fferm yn cynnig potensial i gynyddu perfformiad ffisegol ac ariannol eich busnes.


Dod o hyd i fferm sy’n cymryd rhan yn eich ardal chi

Mae Cyswllt Ffermio wedi dewis y ffermydd yma, a lleoli'r ar draws Cymru i ddarparu data ar gyfer y prosiect hwn.

Wrth glicio ar y map, fe welwch ddisgrifiad manwl o bob fferm, ynghyd â gwybodaeth gefndirol sy’n cynnwys glawiad, lledred a manylion ynglŷn â’r strategaethau pori amrywiol sy’n cael eu defnyddio neu eu treialu.

Dechreuwch trwy edrych ar y ffermydd agosaf atoch, ond treuliwch ychydig funudau’n edrych i weld beth sy’n digwydd mewn ardaloedd eraill hefyd.

Cliciwch ar y fferm sy’n gweddu agosaf at eich system i gael syniad o’r twf cyfredol a’r penderfyniadau rheolaeth fydd yn amrywio o wasgaru gwrtaith i strategaethau pori.


Awgrymiadau da yn ymwneud â phori

Gellir mesur faint o fwyd sydd ar gael mewn cae drwy ddefnyddio un ai mesurydd plât neu ffon laswellt. Yna gallwch wneud cysylltiad rhwng uchder y gwndwn a’r kg DM/ha er mwyn asesu faint o laswellt sydd ar gael (a elwir hefyd yn orchudd mewn cae). Ceisiwch bori mor agos â phosib i’r cyfnod 3 deilen, er mwyn gwneud y gorau o’r ansawdd a faint o egni a gymerir.

Cyn Pori – mae faint o fwyd deunydd sych a gymerir yn amrywio gan ddibynnu ar anifeiliaid a phwysau, felly mae’n hanfodol cyfrifo eich galw yn seiliedig ar eich system bresennol a’ch menter da byw.

Ar ôl Pori – dylech anelu at ddeunydd gweddilliol ar ôl pori o oddeutu 4cm neu 1,500kg DM/Ha. Bydd pori o dan y pwynt twf 4cm yn lleihau storfeydd wrth gefn y planhigion ac yn arafu’r broses ail dyfu.

 

Targed cyn pori

Targed ar ôl pori

Llaeth

2,700kg DM/Ha

4cm/ 1500kg DM/ha

Bîff

2,500kg DM/Ha

4cm/ 1500kg DM/ha

System stocio sefydlog: anelu at 2,000 i 2,500kg DM/ha)

Defaid

2,200kg DM/Ha

4cm/ 1500kg DM/ha

System stocio sefydlog: anelu at 1,800 i 2,000kg DM/ha)


Mae Cyswllt Ffermio yn cynnig amrywiaeth eang o wasanaethau ac mae’n cynnal digwyddiadau trosglwyddo gwybodaeth i gynnig cefnogaeth, arweiniad a hyfforddiant i chi. Os oes angen cyngor neu wybodaeth bellach arnoch, cysylltwch ag un o swyddog technegol Cyswllt Ffermio.