Welsh Government

Prosiect Porfa Cymru

Eich cynorthwyo chi i gael y gorau o un o’r adnoddau pwysicaf ar y fferm – eich glaswellt

Rydym wedi dewis ffermydd traws-sector ar draws Cymru fydd yn mesur a monitro cyfraddau twf eu glaswellt yn wythnosol fel rhan o Brosiect Porfa Cymru newydd Cyswllt Ffermio.

Bydd pob fferm yn defnyddio mesurydd plât i gasglu mesuriadau a byddant hefyd yn casglu samplau misol er mwyn dadansoddi ansawdd. Bydd y canlyniadau’n cael eu rhannu gyda chi ar y tudalennau gwe yma.

Bydd y ffermydd i gyd yn mesur tyfiant a chyfaint y Deunydd Sych (DM) sydd ar gael. Rydym wedi gofyn i bob un adnabod a chymharu gwahanol ddulliau o reoli glaswellt – ond mae’r nod yn gyffredin, sef i ganfod y system fydd yn gweddu orau i ofynion cyflenwad a galw da byw. Bydd pob fferm hefyd yn mynd i’r afael â’r defnydd a wneir o ddwysfwyd o ansawdd uchel.

Bydd y prosiect hwn yn eich galluogi i gael yr wybodaeth ddiweddaraf ynglŷn â chynnydd o bob safle trwy glicio ar fap a data Prosiect Porfa Cymru.

Byddem yn eich annog i edrych ar y map yn rheolaidd, er mwyn gweld pa strategaethau pori a pha opsiynau sy’n gweithio orau, ac yna i ystyried a fyddai ambell un o’r strategaethau hyn yn gallu bod yn fanteisiol pe byddech yn eu gweithredu o fewn eich busnes chi.


Pam bod glaswellt mor bwysig

Mae glaswellt yn gnwd hanfodol wrth gynhyrchu da byw. Yn anffodus, mae’n ffaith nad yw oddeutu hanner y glaswellt a dyfir yng Nghymru’n cael ei ddefnyddio mewn modd effeithlon.

Glaswellt i’w bori yw’r bwyd rhataf a mwyaf effeithlon a geir ar y fferm.

Os ydych yn ei reoli’n dda:

  • gellir lleihau mewnbynnau
  • gellir lleihau costau cynhyrchu
  • bydd yr elw’n cynyddu

Mae mesur a monitro tyfiant glaswellt yn dda ar gyfer busnes. Bydd yn eich galluogi i:

  • gael y cynhyrchiant gorau o laswellt sy’n cael ei bori
  • sicrhau bod gan dda byw fynediad at y glaswellt sydd fwyaf blasus ac o’r gwerth uchaf posib
  • gyflawni deunydd gweddilliol o 1500kg DM/Ha a fydd yn eich cynorthwyo i gynnal ail dyfiant da ac ansawdd uchel yn y rownd nesaf o bori, a fydd yn ei dro yn cynnig potensial i dyfu mwy o dunelli o ddeunydd sych i bob hectar
  • gyllidebu ar gyfer costau cynyddu tyfiant eich glaswellt
  • fonitro lefelau cyflenwad a galw, sydd â photensial i leihau eich costau sefydlog ac amrywiol – hanfodol ar adegau lle bo prisiau’n gyfnewidiol

Fel arfer, disgwylir i system stocio sefydlog ddefnyddio hyd at 50%, gyda phori padogau ynghyd â rheolaeth gwndwn da yn cynyddu’r defnydd i oddeutu 80%.

Dangosodd y Prosiect Gwerth Glaswellt a gynhaliwyd gan Coleg Sir Gâr ar fferm Gelli Aur rhwng 2011 a 2013 bod:

  • tunnell o ddeunydd sych yn costio oddeutu £97/tunnell

Mae hyn yn cefnogi canfyddiadau’r Bwrdd Datblygu Amaethyddiaeth a Garddwriaeth (AHDB) a ddangosodd bod:

  • y gost ynghlwm â defnyddio 40% o’r glaswellt o oddeutu £88/tunnell
  • y  byddai defnyddio 80% o’r glaswellt yn costio oddeutu £45/tunnell

(Cofiwch fod y ffigyrau uchod yn dibynnu ar ffactorau amrywiol megis math o bridd, isadeiledd pori, cymysgedd gwndwn, glawiad ac ati).

Yr hyn mae’n ei olygu i ffermwyr yw bod gwell rheolaeth glaswellt a chynyddu’r defnydd a wneir ohono ar y fferm yn cynnig potensial i gynyddu perfformiad ffisegol ac ariannol eich busnes.


Dod o hyd i fferm sy’n cymryd rhan yn eich ardal chi

Mae Cyswllt Ffermio wedi dewis y ffermydd yma, a lleoli'r ar draws Cymru i ddarparu data ar gyfer y prosiect hwn.

Wrth glicio ar y map, fe welwch ddisgrifiad manwl o bob fferm, ynghyd â gwybodaeth gefndirol sy’n cynnwys glawiad, lledred a manylion ynglŷn â’r strategaethau pori amrywiol sy’n cael eu defnyddio neu eu treialu.

Dechreuwch trwy edrych ar y ffermydd agosaf atoch, ond treuliwch ychydig funudau’n edrych i weld beth sy’n digwydd mewn ardaloedd eraill hefyd.

Cliciwch ar y fferm sy’n gweddu agosaf at eich system i gael syniad o’r twf cyfredol a’r penderfyniadau rheolaeth fydd yn amrywio o wasgaru gwrtaith i strategaethau pori.


Awgrymiadau da yn ymwneud â phori

Gellir mesur faint o fwyd sydd ar gael mewn cae drwy ddefnyddio un ai mesurydd plât neu ffon laswellt. Yna gallwch wneud cysylltiad rhwng uchder y gwndwn a’r kg DM/ha er mwyn asesu faint o laswellt sydd ar gael (a elwir hefyd yn orchudd mewn cae). Ceisiwch bori mor agos â phosib i’r cyfnod 3 deilen, er mwyn gwneud y gorau o’r ansawdd a faint o egni a gymerir.

Cyn Pori – mae faint o fwyd deunydd sych a gymerir yn amrywio gan ddibynnu ar anifeiliaid a phwysau, felly mae’n hanfodol cyfrifo eich galw yn seiliedig ar eich system bresennol a’ch menter da byw.

Ar ôl Pori – dylech anelu at ddeunydd gweddilliol ar ôl pori o oddeutu 4cm neu 1,500kg DM/Ha. Bydd pori o dan y pwynt twf 4cm yn lleihau storfeydd wrth gefn y planhigion ac yn arafu’r broses ail dyfu.

 

Targed cyn pori

Targed ar ôl pori

Llaeth

2,700kg DM/Ha

4cm/ 1500kg DM/ha

Bîff

2,500kg DM/Ha

4cm/ 1500kg DM/ha

System stocio sefydlog: anelu at 2,000 i 2,500kg DM/ha)

Defaid

2,200kg DM/Ha

4cm/ 1500kg DM/ha

System stocio sefydlog: anelu at 1,800 i 2,000kg DM/ha)


Mae Cyswllt Ffermio yn cynnig amrywiaeth eang o wasanaethau ac mae’n cynnal digwyddiadau trosglwyddo gwybodaeth i gynnig cefnogaeth, arweiniad a hyfforddiant i chi. Os oes angen cyngor neu wybodaeth bellach arnoch, cysylltwch ag un o Swyddog Technegol Cyswllt Ffermio neu cysylltwch gyda un o Fentoriaid Cyswllt Ffermio sydd yn arbenigo mewn mewsur porfa: David Williams (Sir y Fflint), Eurig Jenkins (Ceredigion), Gwydion Jones (Conwy), Rhys Williams (Llŷn ac Eryri), Richard Rogers (Ynys Môn).