Hyfforddi’ch staff | Skills Gateway
Welsh Government

Hyfforddi’ch staff

1. Cyflwyniad

Mae’r canllaw hwn yn disgrifio’r pwyntiau y dylech chi eu hystyried wrth benderfynu ar y ffordd orau o ddatblygu a hyfforddi’ch staff. Mae’n cynnwys gwybodaeth am y manteision a gaiff eich busnes os byddwch yn buddsoddi mewn sgiliau. Mae hefyd yn delio â’r canlynol:

2. Pam hyfforddi'ch pobl?

Bydd hyfforddi’ch cyflogeion yn effeithiol yn gallu gwella'ch siawns o lwyddo a gwella twf y busnes. Gall datblygu’ch pobl a gwella’u sgiliau:

  • gynyddu’u cynhyrchiant a gwella ansawdd eu gwaith
  • cynyddu’r elw cyffredinol
  • gwella cymhelliant cyflogeion
  • gwella boddhad cwsmeriaid
  • rhoi mantais gystadleuol ichi
  • lleihau trosiant staff ac absenoldeb
  • eich helpu i addasu i newid a pharatoi ar gyfer twf
  • eich galluogi chi i gyrraedd marchnadoedd newydd dramor

Er mwyn cael y gorau o’ch hyfforddiant, dylech chi sicrhau bod eich rhaglen hyfforddiant:

  • yn gysylltiedig â nodau a pherfformiad eich busnes
  • yn rhan o strategaeth ar gyfer y busnes cyfan
  • yn cynnwys amcanion amlwg a chyraeddadwy ar gyfer eich cyflogeion
  • yn canolbwyntio ar helpu cyflogeion i gyflawni’u tasgau presennol yn fwy effeithlon neu i safon well
  • yn gallu hyfforddi unigolion i ysgwyddo rôl wahanol – ee gyda rhagor o gyfrifoldebau
  • yn nodi pwy sy'n gyfrifol am gynllunio, gweithredu a gwerthuso'r hyfforddiant

3. Penderfynwch pa hyfforddiant sydd ei angen arnoch

Un ffordd o ganfod pa hyfforddiant y mae eich busnes ei angen a lle mae gennych fylchau mewn sgiliau a gwybodaeth yw drwy gynnal dadansoddiad o anghenion hyfforddi. Mae cynnal dadansoddiadau’n rheolaidd yn eich helpu i wybod sut mae eich anghenion o ran sgiliau yn newid wrth i’r busnes ddatblygu.

Fel cam cyntaf, ceisiwch gasglu gwybodaeth drwy’r ffyrdd canlynol:

  • arolygon cyflogeion
  • arsylwi gan y rheolwyr
  • sylwadau cwsmeriaid
  • archwiliadau a chyfarfodydd cwmni  

Er mwyn cynnal dadansoddiad o anghenion hyfforddi, bydd angen ichi:

  • asesu sgiliau presennol unigolion ar bob lefel yn eich busnes
  • pennu’r sgiliau sy'n angenrheidiol i ddatblygu’ch busnes
  • dadansoddi’r bwlch rhwng adnoddau presennol eich busnes o ran sgiliau a'r anghenion sgiliau ar gyfer y dyfodol
  • cynllunio ar gyfer pontio’r bwlch hwnnw drwy gyfrwng hyfforddiant priodol

Gofynnwch i gyflogeion am eu sylwadau – maent hwy yn fwy tebygol o ddod ar draws y problemau sy’n codi o ddydd i ddydd pan mae bwlch sgiliau.

Wrth gynnal dadansoddiad o anghenion hyfforddi dylech chi:

  • ystyried yr ystod llawn o hyfforddiant sydd ar gael
  • ystyried ar ba lefelau gwahanol y gall hyfforddiant ddigwydd ar draws meysydd gwahanol y busnes  
  • ystyried costau a manteision unrhyw hyfforddiant

Meddyliwch am sgiliau wrth recriwtio

Cyn ichi gyflogi aelod staff newydd, mae angen ichi feddwl ar gyfer beth y mae angen yr aelod hwnnw arnoch chi. Efallai fod gennych fwlch sgiliau y mae angen ei lenwi ar fyrder er mwyn cwblhau darn penodol o waith. Efallai eich bod yn paratoi’r busnes ar gyfer her yn y dyfodol drwy hurio rhywun sydd â’r sgiliau yr ydych yn gwybod y byddwch eu hangen.

Bydd ysgrifennu hysbyseb swydd a manyleb yr unigolyn manwl yn eich helpu i ganfod y sgiliau a’r cymwysterau y byddwch eu hangen gan yr aelod staff newydd. Hefyd, bydd yn eich helpu i gynllunio unrhyw anghenion hyfforddiant i’r dyfodol ar gyfer yr unigolyn hwnnw.

4. Dod o hyd i’r math iawn o hyfforddiant ar gyfer eich busnes

Os byddwch chi’n penderfynu cynnig hyfforddiant yn eich busnes, mi ddylech chi ystyried y canlynol:

  • a fydd yr hyfforddiant yn cael ei gynnal yn fewnol neu’n allanol
  • cost yr hyfforddiant
  • sut bydd eich busnes yn elwa
  • y lle y bydd yn rhaid ei gael os yw’r hyfforddiant yn cael ei gynnal yn fewnol
  • faint o amser fydd ei angen

Gall hyfforddiant fod yn hyblyg iawn. Gall pobl astudio ar gyfer cymwysterau llawn neu rannol, neu ar gyfer dim cymwysterau. Gallant ddysgu ar ddiwrnodau astudio, ar-lein, yn y gwaith, gartref neu ar gyrsiau ffurfiol.

Gellir defnyddio nifer o ddulliau hyfforddi, gan gynnwys:

  • hyfforddi (coaching)
  • dysgu-o-bell
  • e-ddysgu
  • dosbarthiadau nos
  • ymsefydlu
  • cysgodi swydd
  • mentora
  • rhwydweithio/seminarau
  • cyfnod o’r gwaith i astudio
  • gweithdai

Pa ddull bynnag y byddwch yn ei ddewis, rhaid ichi wneud yn siŵr fod pob cyflogai, gan gynnwys gweithwyr sy’n gweithio gartref, gweithwyr rhan amser a staff anabl, yn cael yr un cyfle i dderbyn yr hyfforddiant y mae ei angen arnynt i wneud eu gwaith.

5. Dewis yr hyfforddiant iawn sy’n addas i’ch cyflogeion

Bydd cysylltu’ch hyfforddiant â hoff ddulliau dysgu'ch cyflogeion yn eich helpu i’w cael i ddysgu’n gynt a lleihau eich costau hyfforddi.

Ar gyfer hyfforddiant yn y gwaith, gellir rhannu hoff ddulliau dysgu pobl yn fras yn fathau gweithredol a goddefol.

Mae ffyrdd gweithredol o ddysgu’n cynnwys:

  • defnyddio blaengaredd
  • gwneud
  • archwilio
  • profi

Bydd gweithwyr sy’n well ganddynt ffyrdd gweithredol o ddysgu yn elwa o e-ddysgu, hyfforddi, gwaith prosiect, gweithdai unigol, efelychu, mentora, dysgu agored, cystadlaethau ansawdd a gweithdai grŵp.

Mae ffyrdd goddefol o ddysgu’n cynnwys:

  • arsylwi
  • holi
  • dehongli
  • adolygu  

Byddai gweithwyr y mae'n well ganddynt ffyrdd goddefol o ddysgu yn elwa o gysgodi swydd, ymsefydlu, seminarau, rhwydweithio a dosbarthiadau nos.

Sgiliau cyflogadwyedd craidd

Er bod hyfforddiant helaeth yn ddefnyddiol, mae nifer o sgiliau sylfaenol – a elwir yn sgiliau cyflogadwyedd craidd – yn hanfodol er mwyn i gyflogeion wneud eu gwaith. Mae sgiliau cyflogadwyedd craidd yn cynnwys y gallu i:

  • ddangos hunanreolaeth
  • datrys problemau
  • gweithio gydag eraill mewn tîm a chyfathrebu’n dda yn y tîm
  • deall yr amgylchedd busnes
  • defnyddio rhifau'n effeithiol
  • defnyddio iaith yn effeithiol
  • defnyddio TG yn effeithiol
  • bod ag agwedd bositif at waith

Y manteision i'ch busnes

Bydd buddsoddi yn sgiliau eich staff yn eich helpu chi i gynyddu cynhyrchiant, gwella cywirdeb a chynnig gwasanaeth o safon uwch, a thrwy hynny, cryfhau eich cysylltiadau â chwsmeriaid. Trwy hybu awyrgylch o fentro ac arloesi, byddwch yn cael eich ystyried yn gyflogwr i'w ddewis, a fydd yn eich helpu chi i ddenu a chadw'r goreuon o blith eich staff.

Dyma fydd y manteision:
 
  • gwell ymateb i newidiadau mewn technoleg, prosesau a chyfarpar
  • gwell cydymffurfio gyda gofynion cyfreithiol, yn enwedig iechyd a diogelwch
  • gwelliant i'ch enw da ymhlith y gweithlu a'r gymuned

Bydd eich gweithlu'n ei chael yn haws deall cyfarwyddiadau, cymryd archebion a negeseuon yn fwy cywir, cymryd rhan lawnach mewn gweithgareddau tîm a dilyn gweithdrefnau'n fwy hyderus. Dros amser, byddant yn magur hyder ac yn cael mwy o fwynhad o'u swyddi.  

Gyda'r cefnogaeth chi, byddant:

  • yn cyfathrebu'n fwy effeithiol
  • yn fwy hyderus
  • yn defnyddio TGCh i weithio'n fwy effeithlon
  • yn gweithio'n fwy diogel yn sgil gwell dealltwriaeth o weithdrefnau Iechyd a Diogelwch

Darllenwch ragor am sgiliau a hyfforddiant ar wefan Llywodraeth Cymru

 

 

6. Hyfforddiant mewnol

Efallai y byddwch am gynllunio a chynnal eich hyfforddiant eich hun neu weithio gyda chwsmeriaid neu gyflenwyr. Os ydych chi am gynnal eich hyfforddiant yn fewnol, gwnewch yn siŵr fod yr adnoddau a'r arbenigedd priodol gennych, gan gynnwys:

  • hyfforddwr profiadol
  • deunyddiau hyfforddi perthnasol a defnyddiol
  • y cyfarpar iawn a lle i gynnal yr hyfforddiant

Hyfforddiant mewnol anffurfiol

Mae'r rhan fwyaf o gyflogeion yn dysgu drwy hyfforddant anffurfiol wrth weithio. Gall hyd yn oed y busnes lleiaf heb gyllideb hyfforddi gynnal hyfforddiant mewnol.

Gallai hyn gynnwys:

  • cysgodi swydd
  • hyfforddi (coaching)
  • mentora
  • trosglwyddo’r hyfforddiant – pan fydd un cyflogai yn mynd ar gwrs ac wedyn yn trosglwyddo’r wybodaeth i gyflogeion eraill
  • banciau gwybodaeth

Hyfforddiant mewnol ffurfiol

Os nad oes gan eich busnes y sgiliau gofynnol i gynllunio a darparu hyfforddiant mewnol, efallai y byddwch am ystyried mynd am gyrsiau teilwredig neu gyrsiau parod.

Gall yr hyfforddiant ddigwydd mewn dosbarth, dros y rhyngrwyd gan ddelio â thestunau megis:

  • sgiliau rheoli megis sgiliau cyfathrebu, cyflwyno ac arwain
  • pecynnau cyfrifiadurol
  • cyllid
  • gwerthu a marchnata
  • cynllunio busnes
  • gofynion cyfreithiol a rheoleiddio

Achredu eich hyfforddiant mewnol

Gallwch wella proffil eich busnes a’r sgiliau sydd gan eich gweithwyr drwy gael eich hyfforddiant mewnol wedi'i achredu fel cymwysterau a gydnabyddir yn genedlaethol.

I wneud hyn, mi allech chi:

  • ddod yn sefydliad dyfarnu cydnabyddedig a darparu'r safon ofynnol o ran sicrwydd ansawdd i ddatblygu a dyfarnu eich cymwysterau eich hun sydd wedi'u hachredu'n genedlaethol.
  • gweithio gyda sefydliad dyfarnu sy’n cynllunio ac yn dyfarnu cymwysterau pwrpasol ar eich cyfer chi ac sy’n darparu’r sicrwydd ansawdd a’r achrediad  
  • gweithio gyda thrydydd parti sy’n darparu’r sicrwydd ansawdd i fodloni gofynion y system cymwysterau cenedlaethol

7. Hyfforddiant allanol

Os nad yw’r sgiliau na’r adnoddau gennych chi i hyfforddi’ch cyflogeion yn fewnol, efallai y bydd angen ichi ddefnyddio darparwr hyfforddiant allanol.

Dyma bethau i’w hystyried cyn defnyddio darparwr hyfforddiant allanol:

  • eu bod yn arbenigwyr yn y maes hyfforddiant ac yn eich sector busnes chi
  • eu bod yn gallu rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf i chi ac i’ch cyflogeion am arferion gorau cyfredol a dod â syniadau newydd ichi
  • mae’n rhoi cyfle i’ch cyflogeion rwydweithio ag eraill
  • efallai y bydd eich cyflogeion yn dysgu'n well pan nad ydynt yn eu man gwaith arferol
  • mae’n anodd gwybod gallu a gwybodaeth bynciol yr hyfforddwr - felly dylech chi sicrhau eich bod yn dewis un sy'n fwyaf addas i'ch busnes
  • gall darfu ar eich busnes – gan y bydd yn rhaid ichi o bosibl anfon tîm cyfan o'r swyddfa ar yr un pryd
  • mae’n ddrutach na hyfforddiant mewnol
  • efallai na fydd yr hyfforddiant yn benodol i’ch busnes chi

Mae cynllunio ymlaen yn gallu’ch helpu chi i arbed arian. Efallai y byddwch yn gallu cael gostyngiad drwy archebu lle i grŵp ar gwrs. Neu gallech anfon un person yn unig ar gwrs hyfforddiant a gofyn iddo ef ddysgu eraill yn eich busnes pan fydd wedi cwblhau'r dysgu.

Ffederasiwn Hyfforddiant Cenedlaethol Cymru
Colegau Cymru

8. Dysgu ar-lein ac o bell

Mae dysgu ar-lein ac o bell yn cynnig hyfforddiant hyblyg yn y swyddfa. Mae cyflogeion yn gallu cwblhau'r hyfforddiant ar adeg sy'n addas iddynt hwy ac i'ch busnes.

Efallai y gallai busnesau llai nad oes ganddynt mo’r amser na'r adnoddau i werthuso cyrsiau ystyried y math hwn o hyfforddiant.

Mae cyrsiau drwy’r post yn rhoi’r llyfrau, CD-ROMs, DVDs, sesiynau tiwtorial a seminarau gofynnol i'ch cyflogeion.

Mae'r Brifysgol Agored yn cynnig cyrsiau sy’n cael eu cydnabod yn broffesiynol, gan ddefnyddio'r we, CD-ROMs, llyfrau a fideos. Cewch gymryd modiwlau unigol neu radd gyfan. Mae gan bob myfyriwr diwtoriaid personol i'w cefnogi. Darllenwch am gyrsiau busnes ar wefan Ysgol Fusnes y Brifysgol Agored.

Mae llawer o gyrsiau e-ddysgu a dysgu o bell ar gael. Mae'ch cyflogeion yn gallu dysgu ar amser ac mewn lle sy’n addas i chi ac iddynt hwy. Drwy ddewis o’r amrywiaeth helaeth o fodiwlau sydd ar gael, gellir teilwra’r hyfforddiant ar gyfer eich anghenion busnes chi.

9. Dewis darparwr hyfforddiant

Wrth benderfynu pa fath o hyfforddiant neu ddarparwr hyfforddiant i’w ddefnyddio, ystyriwch y canlynol:

  • Ydy’r darparwr yn deall fy amcanion ar gyfer hyfforddiant a gofynion fy sector?
  • Ydy’r hyfforddiant ar y lefel iawn ar gyfer y rheini yn fy musnes ac a fydd yn arwain at unrhyw achrediadau neu gymwysterau?
  • Ydy'r darparwr yn cynnig amgylchedd dysgu sydd fwyaf addas i'm mhobl i?
  • Sut mae’r hyfforddiant yn cael ei asesu?
  • Ydy’r darparwr wedi cael ei gymeradwyo gan fy nghorff proffesiynol neu fy nghymdeithas fasnach i?
  • All y darparwr fy nghysylltu â chleientiaid bodlon neu gynnig tystylythyrau?
  • Ydy’r cwrs yn darparu gwerth am arian?

Cyrff proffesiynol a chymdeithasau masnach sy’n darparu hyfforddiant

Mae Cymdeithasau masnach yn deall anghenion hyfforddiant cyfredol busnesau yn eu sector yn ogystal â’r sgiliau hynny y bydd eu hangen mae’n debyg ar y sector yn y dyfodol. Byddant yn aml yn argymell darparwyr hyfforddiant preifat cymeradwy neu'n awgrymu sut i ddod o hyd i rai sydd ag enw da. Weithiau maent yn cynnig eu cyrsiau hyfforddiant eu hunain.

Gall Cyrff Proffesiynol gynnig neu argymell cyrsiau hyfforddiant a gwybodaeth nad yw mor benodol i sectorau ac yn fwy cyffredinol, er enghraifft yn ymwneud ag allforio neu gyfrifyddu. Yn aml maent yn cael eu cydnabod yn broffesiynol, yn enwedig os yw’r hyfforddiant yn rhan o raglen datblygu proffesiynol parhaus.

Mae Cynghorau Sgiliau Sector yn sefydliadau annibynnol a drwyddedir gan y llywodraeth sy’n dod â chyflogwyr, undebau llafur a chyrff proffesiynol at ei gilydd. Eu nod yw pennu diffygion a bylchau mewn sgiliau yn ôl sector, a mynd i’r afael â’r bylchau hynny.

 

10. Gwerthuso’ch hyfforddiant

Mae gwerthuso’ch hyfforddiant yn eich galluogi chi i’w wella. Mae sawl ffordd o gael darlun clir o’r hyn y mae'ch hyfforddiant wedi’i gyflawni a beth yw ei gyfyngiadau.

Gwerthuso perfformiad cyflogeion

Adolygwch effaith yr hyfforddiant ar berfformiad y cyflogai, fel rhan o broses werthuso reolaidd. Dyma amser da i drafod unrhyw anghenion hyfforddi ychwanegol.

Gwerthuso perfformiad y busnes

Gellir gwerthuso hyfforddiant drwy fesur dangosyddion perfformiad gweladwy, megis gwerthiannau, costau cynhyrchu, allbwn, absenoldeb a throsiant staff.

Efallai fod gwelliannau ansoddol yr un mor bwysig. Gallai hyn gynnwys gwasanaethau a nwyddau o ansawdd gwell, gwaith tîm gwell, llai o gwynion gan gwsmeriaid a mwy o arloesi yn eich busnes.

Gwnewch yn siŵr fod eich hyfforddiant wedi’i anelu at eich anghenion busnes. Sut mae’r hyfforddiant wedi helpu’ch pobl i gyflawni nodau neu dargedau eich cynllun busnes? Gall dull ‘cynllunio, gwneud ac adolygu’ Buddsoddwyr mewn Pobl eich helpu i wneud yn siŵr y cewch y canlyniadau gorau o'ch hyfforddiant.

Adborth gan gyflogeion

Gallech ddefnyddio ffurflenni gwerthuso neu asesu hyfforddiant i ofyn y canlynol i’ch cyflogeion:

  • a oedd yr hyfforddiant yn berthnasol i'w swyddi a'u lefel arbenigedd
  • sut byddant yn rhoi’r hyn y maent wedi'i ddysgu ar waith yn ymarferol
  • gofyn am adborth ar y dull hyfforddi a ddefnyddiwyd
  • beth weithiodd a beth na weithiodd
  • beth allai gael ei wella

Cofiwch na fydd disgwyliadau’r busnes bob tro yr un fath â disgwyliadau'r cyflogeion.

Dylai unrhyw broses werthuso cychwyn yn fuan ar ôl yr hyfforddiant gael ei gwblhau.

11. Rhaglenni cymorth sgiliau a hyfforddi Llywodraeth Cymru

Mae rhaglenni cymorth sgiliau a hyfforddi Llywodraeth Cymru'n cynnwys y canlynol:

Am gymorth, cyfarwyddyd a gwybodaeth ar unrhyw fater yn ymwneud â sgiliau, ffoniwch linell gymorth Busnes Cymru ar 03000 6 03000. 

 
 

Share this guide