Cymharu perfformiad ŵyn ar wahanol wndwn – Adroddiad terfynol

Prif ganlyniadau

• Llwyddodd yr ŵyn ar y gwndwn amlrywogaeth fagu 1.2kg yn fwy fesul oen na’r rhai a fu’n pori’r gwndwn glaswellt gyda llawer o siwgr dros y cyfnod monitro 25 diwrnod.
• Gwelwyd llai o faich llyngyr ymysg yr ŵyn a fu’n pori’r gwndwn llysieuol o’i gymharu â’r rhai a fu’n pori’r gwndwn glaswellt gyda llawer o siwgr.

Diben y gwaith

Prif nod y prosiect hwn oedd cymharu perfformiad ŵyn ar wahanol fathau o wndwn a sefydlwyd eisoes ar y fferm yn ystod y flwyddyn flaenorol, i ganfod y cyfansoddiad mwyaf effeithiol ar gyfer sicrhau’r perfformiad gorau ar gyfer ŵyn ar ôl diddyfnu.

Yr hyn a wnaed

Sefydlwyd gwndwn amlrywogaeth a glaswellt gyda llawer o siwgr ar gaeau a oedd wedi cael eu rheoli’n debyg yn y gorffennol. Rhestrir y cymysgeddau hadau a ddefnyddiwyd yn Nhabl 1:

Tabl 1: Rhestr cynnwys rhywogaethau’r gwndwn amlrywogaeth a’r gwndwn glaswellt gyda llawer o siwgr

Torrwyd silwair o’r ddau wndwn, gyda’r gwndwn amlrywogaeth yn cynhyrchu 9.7 bwrn/erw (toriad cyntaf) a 5.1 bwrn/erw (ail doriad), a’r gwndwn glaswellt gyda llawer o siwgr yn cynhyrchu 9 bwrn/erw a 4.9 bwrn/erw, yn y drefn honno.

Yn dilyn haf anarferol o wlyb, cafodd ŵyn benyw penfrith eu cyflwyno i’r gwndwn rhwng 1 Hydref a 25 Hydref i gasglu data perfformiad. Yn ystod y cyfnod hwn, cafodd pwysau’r ŵyn a baich llyngyr eu monitro.

Canlyniadau

Dangosodd y prosiect fod yr ŵyn yn perfformio’n well ar y gwndwn amlrywogaeth ar y cyfan. Mae’r enillion pwysau byw uwch a ddangosir yn ffigur 1 a’r budd ychwanegol o lai o faich llyngyr ar yr ŵyn yn dangos effeithiolrwydd y cyfansoddiad hwn. Llwyddodd yr ŵyn a fu’n pori’r gwndwn amlrywogaeth i fagu cyfanswm o 1.2kg yn fwy fesul oen na’r rhai a fu’n pori’r gwndwn glaswellt gyda llawer o siwgr yn ystod y cyfnod monitro.
 

Ffigur 1: Effaith gwndwn amlrywogaeth a gwndwn glaswellt gyda llawer o siwgr ar enillion pwysau byw ŵyn

Mae gwndwn amlrywogaeth yn hybu perfformiad o ganlyniad i synergedd rhwng iechyd a maetholion. Mae astudiaethau eraill hefyd wedi dangos bod cynnwys perlysiau fel ysgellog a llyriad yn cynnig dau brif fudd:

1. Llai o faich llyngyr: Mae astudiaethau wedi dangos bod y cyfansoddion bioweithredol (tanin cywasgedig) mewn perlysiau’n gallu arwain at ostyngiad o hyd at 78% mewn cyfrif wyau ysgarthol ar gyfer ŵyn a aned yn nhymor y gwanwyn.
2. Argaeledd micro-faetholion: Mae perlysiau gyda gwreiddiau dwfn yn cloddio am fwynau hanfodol (e.e. cobalt a seleniwm).

Mae fferm Treforgan wedi integreiddio mwy o wndwn amlrywogaeth yn y system gylchdro, gan gydnabod eu bod yn rhan werthfawr o system amrywiol o sawl cyfansoddiad gwndwn:

• Mae gwndwn amlrywogaeth angen cyfnodau gorffwys hirach, yn enwedig dros y gaeaf, i gynnal amrywiaeth y rhywogaethau ac osgoi difrod i gorun y planhigion.
• Mae gan wndwn glaswellt gyda llawer o siwgr allbynnau uchel, gan gynnig potensial i gynhyrchu silwair o ansawdd uchel a phori mwy dwys.
• Mae porfeydd parhaol yn cynnig porfeydd gwydn, yn enwedig yn ystod misoedd heriol.

Bydd y fferm hefyd yn parhau i fonitro perfformiad ŵyn gan y gallai’r gwndwn hyn berfformio’n wahanol wrth i gyfansoddiad y gwndwn newid yn y porfeydd llysieuol dros amser. Wrth i ddyfalbarhad y perlysiau leihau, bydd y glaswellt yn dominyddu’r gwndwn yn rhannol. Mae’r newid hwn mewn cyfansoddiad yn effeithio ar ansawdd a chyfaint y porthiant, ac mae’n rhaid ystyried yr elw ar fuddsoddiad yn hyn o beth.

Sut i’w roi ar waith ar eich fferm

1.  Ystyriwch fanteision sefydlu gwndwn gyda gwahanol gyfansoddiadau, gan gynnwys glaswelltau, perlysiau a chodlysiau – mae gan bob un ei rôl o fewn y system.
2. Sicrhewch fod gwndwn amlrywogaeth yn cael eu pori’n ofalus i osgoi difrod – mae angen cyfnodau gorffwys hir arnynt, yn enwedig dros fisoedd y gaeaf.
3. Mae gwndwn amlrywogaeth yn cynnig nifer o fuddion o ran lleihau baich llyngyr ac o safbwynt argaeledd micro-faetholion, felly dylid eu hystyried yn wndwn addas ar gyfer pesgi ŵyn.
4. Mae gan laswelltau gyda llawer o siwgr hefyd rôl i’w chwarae o fewn y system, yn enwedig o ran cynhyrchu porthiant o ansawdd uchel ar gyfer y gaeaf. Mae modiwl e-ddysgu ar gael yn trafod buddion glaswelltau gyda llawer siwgr - mewn gofnodwch i’r system BOSS am ragor o fanylion.