Pencedni Farm

Gwella amaeth-goedwigaeth adfywiol ar Fferm Pencedni

Mae Fferm Pencedni wedi’i lleoli i’r de o Grymych a Bryniau’r Preseli ar gyrion pentref Glandwr yng Ngogledd Sir Benfro. Mae’r tyddyn yn enghraifft wych o ddiddordeb cynyddol mewn amaethyddiaeth adfywiol ac ymgorffori coed o fewn systemau ffermio drwy amaeth goedwigaeth. Mae’r tyddyn deg erw a reolir gan Tom Clare a Jaqui Banks eisoes wedi tyfu coed i gyd-fynd â’r system sy’n seiliedig ar borfa’n bennaf. Mae’r prosiect hwn yn adeiladu ar hyn, gan geisio gwella’r ddealltwriaeth ecolegol a’r defnydd ymarferol o egwyddorion amaeth-goedwigaeth ar y fferm. Bydd y prosiect yn archwilio’r elfennau canlynol:

• Mae integreiddio rhywogaethau coed a llwyni amrywiol mewn systemau pori’n cynnig buddion posibl ar gyfer maeth anifeiliaid drwy flaenbori, gan ddarparu ystod ehangach o faetholion a chyfansoddion bioweithredol posibl o’i gymharu â’r borfa’n unig. Yn ogystal, mae “gwair coed” yn cynnig opsiwn ar gyfer porthiant wedi’i gynaeafu. Fodd bynnag, mae angen dealltwriaeth o broffiliau maeth gwahanol rywogaethau (gan gynnwys cyltifarau a rhywogaethau anfrodorol), y dulliau cynaeafu gorau, a’u heffaith ar fioamrywiaeth. Bydd effaith y dewis o rywogaethau ar fioamrywiaeth leol a chydbwysedd yr ecosystem yn ystyriaeth allweddol drwy gydol y prosiect.

• Mae ffyngau mycorhisol yn chwarae rhan hanfodol o ran cymeriant maetholion y planhigion ac iechyd y pridd, gan ffurfio perthnasau symbiotig gyda gwreiddiau planhigion. Gallai ymchwilio i’r rhyngweithiadau hyn o fewn system 
  amaeth-goedwigaeth fferm Pencedni gynnig gwybodaeth er mwyn gwella ffrwythlondeb y pridd a gwytnwch planhigion.

• Mae biomas pryfed yn gydran hanfodol mewn ecosystemau iach, gan gyfrannu at gylchu maetholion, peillio, a darparu ffynhonnell fwyd ar gyfer bywyd gwyllt arall. Mae deall y ffactorau sy’n dylanwadu ar boblogaethau pryfed o fewn y system amaeth-goedwigaeth a’u rôl o ran ffrwythlondeb y pridd yn hanfodol er mwyn gwneud y gorau o swyddogaeth yr ecosystem.

Mae’r prosiect yn mynd i’r afael yn uniongyrchol â’r angen am waith ymchwil ar y fferm i deilwra arferion amaeth-goedwigaeth i gyd-destunau penodol, megis nodau amgylcheddol a rheolaeth unigryw fferm Pencedni. Y nod yw cynhyrchu gwybodaeth ymarferol i lywio penderfyniadau rheoli’r fferm at y dyfodol a chyfrannu at ddealltwriaeth ehangach o amaeth-goedwigaeth adfywiol yng Nghymru.

Bydd y prosiect hefyd yn cyfrannu at ganlyniadau Rheoli Tir yn Gynaliadwy gan gynnwys:

• Aer glân
• Dŵr glân
• Safonau iechyd a lles anifeiliaid uchel
• Storio cymaint o garbon â phosibl
• Lliniaru perygl llifogydd a sychder
• Tirweddau naturiol gwarchodedig
• Lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr
• Ecosystemau cydnerth