20 Medi 2021

 

Mae haneru’r gyfradd gwrtaith nitrogen (N) a ddefnyddir ar laswellt yn ystod yr haf wedi arwain at ostyngiad cynnyrch o 5% yn unig mewn treial ar fferm laeth yn Sir Benfro. 

Mae Mountjoy, safle arddangos Cyswllt Ffermio ger Hwlffordd, eisoes yn defnyddio llai o N na’r terfyn uchaf RB209 a argymhellir ond yn dymuno lleihau’r mewnbwn ymhellach os yn bosibl, er mwyn arbed costau a lleihau’r effaith ar yr amgylchedd. 

Y nod yw lleihau cyfartaledd y fferm gyfan i 160kgN/ha o lefelau’r gorffennol oedd o gwmpas 230kgN/ha yn flynyddol.

Yn achos glaswellt sy’n cael ei reoli’n dda, mae pob cilogram o N sy’n cael ei ddefnyddio fel arfer yn cynhyrchu tua 30kg/DM/ha o borfa, sy’n cyfateb i 30:1; ond mae effeithiolrwydd N fel arfer yn lleihau wrth i gyfraddau uwch ohono gael ei ddefnyddio – gall cyfradd yr ymateb tyfiant glaswellt fod mor uchel â 50:1 er y gall hwnnw gael ei haneru o ddefnyddio’r 100kg nesaf. 

Cyflwynwyd canlyniadau’r treialon i ffermwyr yn ystod diwrnod agored Cyswllt Ffermio diweddar ym Mountjoy.

Yn achos un o’r treialon, a gynhaliwyd rhwng Gorffennaf a Medi 2020, defnyddiwyd N ar raddfa lawn o 18kg ar gyfer pedwar cylch pori olynol; 5,000kgDM/hectar (ha) oedd y cynnyrch glaswellt; 4,440kgDM/ha oedd y cynnyrch o haneru’r raddfa i 9kg, ac ar dir lle na ddefnyddiwyd N yn ystod y tri mis hynny, 4,020kgDM/ha oedd y tyfiant glaswellt. 

Dangosodd y defnydd yma yn ystod yr haf gyfradd ymateb o 13:1 yn unig o ddefnyddio N gan fod deunydd organig y pridd a sefydlogiad meillion yn cynhyrchu’r rhan fwyaf o’r N angenrheidiol i’r glastiroedd. 

Yn 2021, cyflwynwyd triniaeth sero N ar ddechrau’r flwyddyn ar un rhan o gae treialu, a 94kgN/ha o dair triniaeth ar weddill y cae. 

Erbyn diwedd Gorffennaf, roedd y cynnyrch porfa yn 5,850kgDM/ha mewn cymhariaeth ag ond 3,810kgDM/ha lle na ddefnyddiwyd gwrtaith, gan roi cyfradd ymateb o 22:1 o ddefnyddio N. 

Roedd gwiriad ddechrau’r tymor o ddefnyddio dim N lawer yn uwch nag yn yr haf – yn enwedig yn ystod y gwanwyn oer a gafwyd eleni.

Serch hynny, yn achos peidio â defnyddio N, roedd trwch y meillion gwyn yn y glastiroedd wedi cynyddu i 23% mewn cymhariaeth â 13%, felly mae’n bosib fod potensial i weld mwy o sefydlogiad N o feillion a hwb i dyfiant glaswellt tua diwedd y tymor, yn ôl Chris Duller, arbenigwr ar laswellt sy’n goruchwylio’r treial. 

Awgrymodd fod cyfleoedd i bob fferm leihau eu defnydd N, ond roedd y treialon hefyd wedi dangos eu gwerth. 

“Mae angen i ni feddwl am enillion ar fuddsoddiad, ac mae gwrtaith N yn ddeunydd defnyddiol o’i ddefnyddio’n iawn,” eglurodd. 

“Dylai’r rhan fwyaf o ffermwyr allu lleihau eu dibyniaeth ar wrtaith N ond mae’n rhaid i’r pridd fod yn iach, gyda’r pH cywir. 

“Mae angen sicrhau cydbwysedd ac mae pob cae yn wahanol.” 

Dengys y treialon, pe na bai N yn cael ei ddefnyddio o gwbl, byddai Mountjoy yn tyfu tua 7tDM y flwyddyn ar hyn o bryd, ar sail meillion a mwyneiddiad pridd N; mae hyn gryn dipyn yn llai na’r hyn sydd angen ar y fuches. 

Drwy ddefnyddio cyfanswm fferm gyfan N o 160kg/ha/y flwyddyn, gall y fferm dyfu 4tDM/ha yn fwy, gan sicrhau cyfanswm cynnyrch blynyddol o 11tDM/ha.

“Doedd y 70kgN/ha a arbedwyd ddim hyd yn oed yn tyfu cymaint â thunnell ychwanegol o ddeunydd sych,” meddai Mr Duller.

“Mae angen i ffermwyr ochel rhag mynd ar drywydd y cynnydd gostyngol yma mewn cynnyrch.”  

Eglurodd Mr Duller fod iechyd y pridd, statws P (ffosffad) a K (potash), cynnwys meillion a rheolaeth slyri oll yn chwarae rôl o safbwynt caniatáu i ffermwyr dyfu’r un faint o laswellt gyda llai o fewnbynnau gwrtaith N. 

“Mae treialon ar raddfa fechan fel yr un ym Mountjoy yn fodd i ffermwyr fagu hyder i gamu’n ôl o ddefnyddio cyfraddau uchel o wrtaith N,” meddai.  

“Os allwn ni wella pridd a meillion ymhellach, gall y defnydd o wrtaith N ddisgyn hefyd.” 

Mae Cyswllt Ffermio, sy’n cael ei ddarparu gan Menter a Busnes a Lantra, yn cael ei gyllido drwy Cymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru - Rhaglen Datblygu Gwledig Cymru 2014-2020, a ariennir gan Lywodraeth Cymru a’r Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwledig.


Related Newyddion a Digwyddiadau

Gallai sychu sarn ieir gan ddefnyddio bacteria di-heintus helpu ffermwyr dofednod i addasu i'r Rheoliadau Adnoddau Dŵr (Rheoli Llygredd Amaethyddol) (Cymru) newydd
30 Medi 2021 Mae arbrawf ar fferm wyau maes ym Mhowys wedi dangos
Pwyso a mesur manteision ac anfanteision tros-hadu â meillion ar fferm yng Nghymru
23 Medi 2021 Mae ffermwyr glaswelltir sy’n ceisio sicrhau’r
Technoleg ddigidol yn canfod cloffni mewn gwartheg mewn arbrawf ar fferm laeth yng Nghymru
22 Medi 2021 Mae technoleg fonitro soffistigedig yn helpu fferm